Haber: Ayberk AKYIL (İAHA)
Başlangıçta yalnız bireylerin deneyimlerini paylaştıkları çevrim içi bir topluluk olarak doğan incel hareketi, zamanla kadın düşmanlığı ve tehlikeli ideolojilerle anılmaya başlandı. Peki bu hareket nasıl büyüdü ve toplum için ne gibi riskler barındırıyor?
İncel Hareketi Nedir?
“İncel” terimi, İngilizce Involuntary Celibacy (Gönülsüz Yalnızlık) ifadesinin kısaltmasıdır. Bu kavram, duygusal ve romantik ilişkiler kurma isteği taşımasına rağmen çeşitli nedenlerle bu tür ilişkilere erişim sağlayamayan bireyleri tanımlamak için kullanılmaktadır. İlk kez 1990 yılında, kendini yalnız hisseden bireylerin deneyimlerini paylaşabilecekleri bir alan oluşturmak isteyen “Alana” isimli bir kadın tarafından kişisel blogunda kullanılmıştır. Zaman içinde bu topluluklar, özellikle Discord, 4chan ve Reddit gibi çevrim içi platformlarda bir araya gelerek kadın düşmanlığı içeren söylemler geliştiren ve şiddeti meşrulaştıran radikal gruplara dönüşmüştür.
İncellerin Kadın Düşmanlığı ve İdeolojisi
İncel topluluğu üyeleri, yaşadıkları yalnızlık ve sosyal dışlanmışlığın sorumluluğunu çoğunlukla kadınlara ve feminizme yüklemektedir. Daly ve Reed’in 2022 yılında yayımladıkları bir çalışmada, incel topluluklarının bu düşüncelerini meşrulaştırmak amacıyla evrimsel psikolojiye dayalı araştırmalara sıkça atıfta bulundukları belirtilmektedir. Ancak bu araştırmalar, bağlamından koparılarak, bütüncül yaklaşımdan uzak ve ikili (dichotomous) bir düşünce sistemiyle yorumlanmaktadır.
İncel ideolojisi, fiziksel görünüşe dayalı bir toplumsal hiyerarşi anlayışı benimsemektedir. Bu hiyerarşide yer alan bazı kategoriler şu şekilde tanımlanmaktadır:
- Chad: Genetik açıdan avantajlı olduğu varsayılan ve çoğunlukla romantik ilişkilerde başarılı olan erkek figürü.
- Stacy: Topluluk tarafından çekici ve popüler olarak görülen kadın; yalnızca Chad olarak tanımlanan erkeklerle yakınlık kurduğu düşünülmektedir.
- Normie: Ortalama özelliklere sahip olduğu varsayılan erkekler.
- Becky: Ortalama özelliklere sahip kadın figürü.
- İncel: Bu kurguya göre hiyerarşinin en alt tabakasında yer aldığını düşünen erkekler.
Kırmızı Hap ve Siyah Hap İdeolojisi
Matrix filminden esinlenen “Kırmızı Hap” kavramı, bazı çevreler tarafından toplumun erkeklere yönelik olarak romantik ilişkiler konusunda yanlış inançlar ve beklentiler aşıladığı düşüncesine dayanarak kullanılmaktadır. Bu ideoloji, bireylerin özellikle toplumsal cinsiyet rolleri konusunda “gerçekleri görmesi” gerektiğini savunur.
Bu düşünce sisteminin daha karamsar bir versiyonu olan “Siyah Hap” ideolojisi ise bireylerin yaşamlarındaki romantik ve sosyal başarılarının büyük ölçüde biyolojik ve kalıtsal faktörlere bağlı olduğunu ileri sürer. Siyah Hap bakış açısına göre kişisel gelişim, sosyal beceri veya statüdeki iyileşmeler bu durumu değiştirmeye yeterli değildir. Bu yaklaşım, bazı bireylerin umutsuzluk duygusunu derinleştirebilmekte ve zaman zaman toplumsal şiddeti meşrulaştıran tehlikeli eğilimleri besleyebilmektedir.
Kadın Cinayetleri ve Şiddet Olayları
İncel hareketinin şiddetle ilişkilendirilmesi ilk kez 2014 yılında Elliot Rodger tarafından California’daki bir kız yurduna düzenlenen saldırıyla dikkat çekti. Saldırı sonucunda altı kişi hayatını kaybederken, 14 kişi de yaralandı. Rodger, intihar etmeden önce geride bıraktığı 137 sayfalık manifestosunda, yalnızlık ve kadınlar tarafından reddedilme duygusunun kendisini bu saldırıyı gerçekleştirmeye yönelttiğini ifade etti.
2018 yılında ise Alek Minassian, Toronto’da yayaların üzerine kamyonet sürerek 11 kişinin ölümüne yol açtı. Minassian, olaydan önce sosyal medyada kendisini bir incel olarak tanımlayarak, Elliot Rodger’a övgülerde bulundu.
Sonuç: Toplumsal Farkındalık Şart
İncel toplulukları, günümüzde internetin en tehlikeli çevrim içi gruplarından biri haline gelmiştir. Kadın düşmanlığı, şiddeti romantize eden söylemler ve ideolojik radikalleşme, toplumsal barışı ve güvenliği ciddi şekilde tehdit etmektedir. Bu tehditlerin önüne geçebilmek için şu adımların atılması büyük önem taşımaktadır:
- Ruh sağlığı destek hizmetlerinin erişilebilirliğinin artırılması: Bireylerin psikolojik destek alabilecekleri kaynakların daha geniş bir kitleye sunulması, toplumsal sorunların çözümünde önemli bir adım olacaktır.
- Genç erkeklere yönelik toplumsal cinsiyet eşitliği temelli eğitim programlarının yaygınlaştırılması: Cinsiyet eşitliği konusunda daha fazla farkındalık yaratılmalı ve sağlıklı toplumsal ilişkiler için eğitimler verilmelidir.
- Dijital mecralarda nefret söylemlerine karşı etkili politikaların geliştirilmesi: İnternet ortamında yayılan nefret söylemleri ve radikal ideolojilere karşı daha etkili düzenlemeler ve politikalar oluşturulmalıdır.
KAYNAKÇA
- Anti-Defamation League. (2020, Ekim 9). Online poll results provide new insights into incel community. ADL Blog. https://www.adl.org/blog/online-poll-results-provide-new-insights-into-incel-community
- Daly, S. E., & Reed, S. M. (2022). Author correction: “I think most of society hates us”: A qualitative thematic analysis of interviews with incels. Sex Roles, 87(1), 14-33. https://doi.org/10.1007/s11199-021-01288-w
- Speckhard, A., Ellenberg, M., Morton, J., & Ash, A. (2021). Involuntary celibates’ experiences of and grievance over sexual exclusion and the potential threat of violence among those active in an online incel forum. Journal of Strategic Security, 14(2), 89-121. https://doi.org/10.5038/1944-0472.14.2.1912
- Adıgüzel, İ. (2023). Psikoloji perspektifinden incel tutum ve davranışlarını anlamak: Literatüre bir bakış (Lisans bitirme tezi, Ankara Üniversitesi).
