HABER: Aysu KÖROĞLU
Son dönemde ihracata gönderilen gıdalarda yasaklı pestisit maddelerine sıkça rastlanıyor. Gümrükten dönen bu ürünler halk sağlığı için ciddi risk oluşturuyor. Sağlık uzmanları, pestisitlerin zararları konusunda uyarılarda bulunurken kamuoyu güvenilir gıdaya erişim konusunda endişeli. Peki, bu kimyasal maddeler insan sağlığını nasıl etkiliyor? İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Mine Ergüven, pestisitlerin zararlarını ve korunma yollarını anlattı.
Pestisitler Nedir? Hangi Amaçlarla Kullanılır?
Pestisitler, tarımsal ürünleri zararlı organizmalardan korumak için kullanılan kimyasal bileşiklerdir. Böcekler, yabancı otlar, mantarlar ve kemirgenler gibi zararlılar, mahsullerde toksin üreterek insan sağlığını tehdit edebilir. Pestisitler, ürün kayıplarını azaltarak verimi artırmayı ve gıda güvenliğini sağlamayı hedefler. Ancak bilinçsiz ve aşırı kullanımı insan sağlığı ve çevre için büyük tehdit oluşturabilir.
Pestisitler İnsan Sağlığını Nasıl Etkiliyor?
Yapılan araştırmalar, pestisitlerin yaşam süresini ve kalitesini olumsuz etkilediğini ortaya koyuyor. Pestisitlerin kısa vadeli (akut) etkileri arasında mide bulantısı, kusma, baş ağrısı, göz ve cilt tahrişi, solunum yolu rahatsızlıkları, baş dönmesi ve nörolojik bozukluklar yer alıyor. Uzun vadede (kronik) ise pestisit maruziyeti kanser, hormonal bozukluklar, kısırlık, bağışıklık sistemi zayıflığı ve Alzheimer gibi sinir sistemi hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Pestisitlere Hangi Yollarla Maruz Kalıyoruz?
Pestisitler farklı yollarla insan vücuduna girebilir:
- Gıdalar: Pestisit kalıntısı içeren sebze ve meyvelerin tüketilmesi
- Solunum: Tarım ilaçlarının havaya karışmasıyla solunum yoluyla vücuda alınması
- Cilt Teması: Pestisit kullanılan tarlalarda çalışan kişiler veya kirli yüzeylere temas edilmesi
- İçme Suyu: Pestisitlerin yeraltı ve yüzey sularına karışarak içme suyuna ulaşması
Yasaklı Pestisitler Neden Hâlâ Kullanılıyor?
Türkiye’de pestisit kullanımı yasal düzenlemelerle kontrol edilse de son dönemde bazı gıdalarda yasaklı pestisitlere rastlanıyor. Prof. Dr. Mine Ergüven’e göre bunun başlıca nedenleri şunlar:
- Çiftçilerin pestisitlerin zararları konusunda yeterince bilinçli olmaması
- Organik tarım tekniklerinin her zaman yeterli koruma sağlayamaması
- Denetimlerin her bölgeye yeterince ulaşamaması
- Yasaklı pestisitlerin bazı bölgelerde kolayca temin edilebilmesi
- Ekonomik baskılar nedeniyle hızlı sonuç almak için önerilen miktarın dışında kullanım
Pestisitlerden Korunma Yöntemleri
Pestisit kalıntılarından arındırılmış gıdalar tüketmek için çeşitli yöntemler uygulanabilir. Prof. Dr. Mine Ergüven, güvenli gıdaya ulaşmak için şu yöntemleri öneriyor:
- Gıdaları bol suyla iyice yıkamak
- %5’lik sirke çözeltisi veya 1 litre suya 1 tatlı kaşığı karbonat ekleyerek 15-20 dakika bekletmek
- Kabuklu gıdaları soyarak tüketmek
- Organik ürünleri tercih etmek
Gıda güvenliği konusunda daha sıkı denetimlerin uygulanması gerektiğini belirten uzmanlar, halkın da bilinçlendirilmesinin önemine dikkat çekiyor. Sağlıklı beslenmek için pestisit kullanımına karşı daha duyarlı olunması gerektiği vurgulanıyor.
